Мәсіх бізді жақындарымыз үшін дұға етуге шақырады: «Менің атым үшін екі-үш адам жиналған жерде Мен де олардың ортасында боламын» (Матфейден 18:20).
Егер Құдайдың атына жиналған қауымы болса, онда олардың ортақ мақсаттары мен ортақ өмірі бар. Олар бір-біріне қамқорлық жасайды, оған қоса, әрине, бір-бірі үшін дұға етеді. Бірақ сенушінің жүрегі тек сенушілер үшін ғана емес, барлық адам үшін алаңдайды. Мәсіх бұл туралы мейірімді самариялық туралы астарлы әңгімесінде былай деген: «Иса оған былай жауап берді: Бір адам Иерусалимнен Иерихон қаласына кетіп бара жатып, қарақшылардың қолына түсіпті. Қарақшылар оның киімдерін сыпырып алып, өзін жарақаттап, шала-жансар етіп тастап кетіпті.
Бір діни қызметкер сол жолмен кездейсоқ келе жатып, оны көре тұра қасынан өтіп кетеді. Дәл солай жаңағы жерге келген ғибадатхана қызметшісі де оған қарап, қасынан өтіп кетеді.
Содан кейін бұл жерге жолаушылап бара жатқан бір самариялық келеді. Әлгі адамды көргенде оған жаны ашып, қасына барады да, жараларын маймен және шараппен жуып-шайып, таңады.
Оны есегіне мінгізіп алып, қонақүйге апарып, күтеді. Самариялық адам ертеңінде жолға шығарда, қонақүйдің иесіне екі күміс теңге беріп: «Мына кісіге қамқорлық жасай гөр. Егер артық шығын шығарсаң, мен қайтып оралған кезде төлеймін», – дейді. Ал енді, қарақшылардың қолына түскен кісіге бұл үшеуінің қайсысы «маңайындағы адам» болды деп ойлайсың? – деп Иса сол ғұламаға сұрақ қойды.
Ол: Әрине, оған қайырымдылық көрсеткені, – деді. Сонда Иса оған: Сен де солай істейтін бол! – деп тапсырды. (Лұқа 10:30-37). Құдайдың өзі жауап беруге әмір еткен соң, біз барша адам үшін дұға етуіміз керек. Дегенмен, Шіркеудің дұғаға қатысты өз ережелері бар. Кейде шіркеуге кіргенде адам өзін жайсыз сезінеді. Түсініксіз ережелер мен тыйымдар тым көп. Алайда, бәрі қарапайым және түсінікті болып шығады; ең бастысы – шіркеудің ғасырлар бойы қалыптасқан дәстүрлері мен ережелерін меңгере бастау, олардың даналығына таң қалу. Жоғарыда айтқанымыздай, дұға да ережелерге бағынады. Христианның күнделікті дұғасы «дұға ережесі» деп аталады. Шіркеуде құлшылықта да дұға ету ережелері де бар.
Шіркеуге кірген кез келген адам Шіркеудің дұға ету тіршілігіне араласады, өйткені жазылған: «Менің киелі үйім барлық ұлттар мінажат ететін үй деп аталатын болады» (Ишая 56:7). Тіпті ең қысқа дұға да Шіркеудің жалпы дұғасымен бірігіп, Құдайға бағытталған дауыстардың осы хорында басқа дауыстармен араласып, әдемі және үйлесімді естілуі мүмкін.
Немесе диссонанс пайда болуы мүмкін. Егер сіздің дауысыңыз басқалармен үйлесімсіз естілсе, үмітіңізді үзбеңіз әрі ренжудің қажеті жоқ; сіз жай ғана үйреніп жатырсыз, сонда сіз табысқа жетесіз.
Кейде адамға өз бетінше дұға ету қиынға соғады және олар Шіркеуден көмек сұрайды. Сіз бұл дұғаға өзіңіз қатысуыңыз керек, содан кейін дұғаға машықтана бастайсыз. Шіркеуден бізбен бірге дұға етуді қалай сұраймыз? Бұл өте оңай. Дүкеннің жанында жазылған және дүкен қызметкерлеріне Алтарьға апару үшін берілген жазбалар бар. Бұл жазбалардың көптеген түрі бар. Көпшілігі үшін олар екі түрге бөлінеді: денсаулық үшін және жан тыныштығы үшін. Бірақ Құдаймен бірге бәрі тірі, сондықтан бұл бөлу маңызды болғанымен, негізгі емес.
Негізгі маңыздысы – дұға оқу орны. Литургия кезінде құрбандық үстелінде, қазіргі шіркеу тәжірибесіне сәйкес, тек шоқындырылғандар үшін дұға оқылады. Шоқындыруға дайындалып жатқандар үшін де дұғалар бар, бірақ мұндай адамдар аз, және Литургия кезінде шоқындырылмағандардың барлығы үшін дұға ету әдеттегідей емес.
Неліктен? Өйткені Литургия кезіндегі дұға Причастиемен байланысты. Діни қызметкер денсаулық және жан тыныштығы үшін просфорадан бөлшектерді алып тастайды, тапсырылған жазбалардағы марқұмдар мен тірілердің есімдерін атайды. Содан кейін ерекше шіркеу наны болып табылатын просфораның бұл бөлшектері Причастие салынған тостағанға Мәсіхтің Қанына батырылады. Сондай-ақ шоқыну рәсімінен өтпегендер үшін дұға бар.
Ол ғибадат кезінде оқылады. Монастырьлар сонымен қатар шоқыну рәсімінен өтпегендер үшін де ұсынылуы мүмкін псалтирь оқу туралы өтініштерді қабылдайды.
Түптеп келгенде, егер ол монастырда болса шоқынбағандар үшін тек ғибадат қызметтері мен Псалтирь оқытуға болатынын білу маңызды.
Шоқынғандар үшін басқа барлық дұға түрлеріне рұқсат бар.